Rwandareis 2018

Klassen met veertig tot zestig verpleegkundigen die vol aandacht luisteren naar de lessen van Carolien Koevoet en Karlijn Ceelen. Dat is het beeld dat beide collega’s van Lelie zorggroep vasthouden na hun negentiendaagse reis naar het Kibogora ziekenhuis in Rwanda. Ondanks taalbarrières en cultuurverschillen konden zij hun kennis en kunde overdragen, vertellen ze enthousiast.

Carolien is ergotherapeut in Pniël en Karlijn verpleegkundige in Oranjehof, twee van de verpleeghuizen van Lelie zorggroep in Rotterdam. Van 5 tot 24 november 2018 verbleven zij in het Rwandese ziekenhuis dat sinds 2005 wordt ondersteund door onder andere Lelie zorggroep. Via de diaconessen die vroeger in ons verpleeghuis Pniël werkten, zijn wij als organisatie bij Rwanda betrokken geraakt. We ondersteunen gezondheids- en sociale projecten en geven onderwijs en training. Dat kunnen we doen dankzij de giften die collega´s maandelijks geven.

Help jij ons helpen?
In onderstaand interview lees je over de ervaringen van Carolien en Karlijn. Echt een aanrader! Bedenk ook eens of jij iets wilt bijdragen. Als medewerker kun je via Youforce heel eenvoudig aangeven hoeveel je wilt geven. Al vanaf een euro per maand kun je bijdragen aan dit mooie werk! Ook vrijwilligers en anderen die zich betrokken voelen, roepen we van harte op: steun jij ons werk in Rwanda met een gift? Bekijk de mogelijkheden


Het team uit Nederland met medewerkers van het Maasstad Ziekenhuis, Zorgpartners Midden-Holland en Lelie zorggroep.
Derde en vierde van links: Carolien en Karlijn.

Lokale behoefte

Karlijn wilde altijd al eens ervaring in het buitenland opdoen. Toen ze op het intranet van Lelie zorggroep de mogelijkheid zag om verpleegkundigen in Rwanda te trainen, was ze direct enthousiast. Carolien deed eerder al ervaring op in Macedonië en op de Filipijnen. Ze werd nieuwsgierig gemaakt door een collega die eerder naar Rwanda was geweest voor Lelie zorggroep.

Uit een aantal aanmeldingen werden Carolien en Karlijn gekozen omdat hun kennis en expertise pasten bij wat de zorgverleners in Rwanda graag willen leren. “Dat vind ik zo mooi aan het project. We dringen geen kennis op, maar beantwoorden echt aan de lokale behoefte”, zegt Carolien.

Improviseren

Met twee bijeenkomsten als voorbereiding, stapten ze begin november op het vliegtuig. Veel van hun lessen moesten ze spontaan aanpassen. “Je kunt best wat lessen voorbereiden, maar in de praktijk zie je pas aan welke kennis er behoefte is”, zegt Karlijn. “Dan zag ik in het ziekenhuis bijvoorbeeld iemand die moeite had met ademhalen. Zo iemand zet je rechtop in bed. Dat zijn basisvaardigheden die ik dan direct meenam in mijn les.”


Deelnemers aan de lessen van het Nederlandse team ontvangen een certificaat.

Carolien beaamt het belang van inspelen op de praktijk. Zij vroeg de Rwandese verpleegkundigen bij een van de lessen op de rug te gaan liggen en dan water te drinken met een rietje. “Dat ging dus niet. ‘Waarom doen jullie dan hetzelfde bij de cliënten?’, vroeg ik hen. Dat was wel een eye-opener.”

Samen in bed

Carolien en Karlijn gaven les aan de medewerkers en leerlingen van diverse afdelingen. Al snel zagen zij dat het er hier heel anders aan toe gaat dan in Nederland. Carolien: “Op de vrouwenzaal waren bijvoorbeeld 28 bedden, maar er konden rustig 40 patiënten liggen. Een patiëntenstop kennen ze niet. Dan moeten er gewoon maar twee mensen bij elkaar in bed.”


De vrouwenzaal.

Daarnaast neemt iedereen een eigen mantelzorger mee die de cliënt verzorgt door hem of haar te wassen, voor schone kleding te zorgen en te koken. In het ziekenhuis zijn keukens waar zij gebruik van kunnen maken. “Als je niemand hebt, ben je op een vrijwilliger aangewezen. Hoe ze het precies regelen, weet ik niet. Maar voor iedereen werd gewoon gezorgd”, zegt Karlijn. “Ik vond het mooi om die gemeenschapszin te zien”, vult Carolien aan. “Er is daar een stuk minder eenzaamheid.”

Aandachtspunten

Beide collega’s werden getroffen door het feit dat ziektes die in Nederland niet meer voorkomen. En de gebrekkige behandeling en revalidatie. “Mensen in Rwanda eten doorgaans veel te zout, met allerlei hart- en vaatziekten als gevolg. We zagen mensen in het ziekenhuis liggen na een beroerte. Die laten ze grotendeels de hele dag in hun bed liggen. Als er meer aandacht zou zijn voor hun revalidatie, zouden zij wellicht eerder en gezonder het ziekenhuis weer kunnen verlaten. Daar hebben we aandacht voor gevraagd. Net als voor het voorkomen van doorligwonden.”

De lessen werden door de verpleegkundigen tijdens dit bezoek beter bezocht dan in voorgaande jaren. Karlijn: “Toen gaven ze soms les aan maar vier verpleegkundigen. Nu hadden we steeds een zaal vol. En de nieuwe ziekenhuisdirecteur zat er ook bovenop. Iedereen die te laat was, moest zich verantwoorden. ‘The Dutch team is er nu. Maak er gebruik van!’, zei hij steeds.”

Na vele jaren van zaaien door eerdere bezoeken, wordt er nu geoogst, merken Karlijn en Carolien. Er is een duidelijk lesprogramma, verpleegkundigen hebben hierin een volwaardige plek gekregen en mensen staan open om iets nieuws te leren.

Gemeenschapszin

Terug in Nederland hopen Carolien en Karlijn iets meer bewustzijn van het belang van gemeenschapszin op gang te brengen. Karlijn: “Ik heb de afgelopen weken nog eens extra ontdekt hoe belangrijk mantelzorgers kunnen zijn. Als we hen meer bij de zorg kunnen betrekken, zou dat geweldig zijn. Zeker in onze situatie van personeelstekorten in de zorg.”

In Oranjehof kent ze een mooi voorbeeld van een cliënt die de hele dag wordt verzorgd door haar man. Hij doet haar in bad, brengt haar naar bed, geeft haar eten en verschoont haar. “Dat scheelt ons ontzettend veel tijd en geeft deze cliënt heel veel extra aandacht.” Karlijn wil daarom nog iets meer dan nu aan familieleden vragen wat zij kunnen bijdragen aan de zorg voor hun geliefde.

Carolien neemt daarnaast mee dat we wat meer ontspannen om moeten gaan met regels. “Die zijn er natuurlijk niet voor niets. Maar we zouden ons meer af moeten vragen: wat is de essentie?”

Rwanda op de kaart

Het werk in Rwanda kan niet doorgaan zonder de steun van medewerkers en vrijwilligers. Met hun donaties betalen we deze trainingen, maar bijvoorbeeld ook voedsel van patiënten die dit zelf niet kunnen betalen. Karlijn en Carolien bekennen eerlijk dat zij zelf ook nog niet zo lang donateur zijn. “Het Rwanda-project is helaas niet meer zo bekend binnen Lelie zorggroep. We hopen dat onze reis en dit verslag daar verandering in kunnen brengen. De giften komen echt goed terecht en er blijft niets aan de strijkstok hangen.”

Het project Zorg voor Rwanda is een initiatief van Lelie zorggroep, het Maasstad Ziekenhuis en Zorgpartners Midden-Holland.